Een product gaat verder.
De informatie ook.

Schaarste aan materialen is niet de enige reden om in circulariteit te investeren. Ook het omzetten van grondstoffen in bruikbare bouwcomponenten en het slopen ervan aan het einde van hun levensduur kosten enorme hoeveelheden energie.

Nieuwe gebouwen kunnen zo worden ontworpen dat materialen of componenten opnieuw te gebruiken zijn. Maar hoe zit het met de bestaande gebouwenvoorraad? Landen hebben afgesproken om in 2050 geen broeikasgassen meer uit te stoten. Deze ambitie vraagt om ingrijpende aanpassingen aan bestaande gebouwen, zoals betere isolatie en vervanging van installaties voor verwarming, koeling en ventilatie. De bouwsector staat daarmee voor een enorme uitdaging.

Bouw- en demontageprocessen moeten opnieuw worden uitgedacht: de levensduur van bestaande gebouwen moet worden verlengd en componenten die niet meer aan de huidige eisen voldoen, moeten dienen als grondstof voor nieuwe bouwmaterialen.

Door de materiaalkringloop te sluiten besparen we niet alleen de materialen zelf, maar ook veel energie die anders nodig is voor de winning en verwerking van grondstoffen tot bruikbare bouwmaterialen.

Hoewel dit circulaire proces milieuvriendelijker zal zijn, vraagt het een grote transitie-inspanning en aanzienlijk meer arbeid. Een belangrijke vraag is daarom: kunnen we dit proces zo inrichten dat het niet alleen ecologisch, maar ook economisch haalbaar is?

CircularBuilding.com wil industrieën ondersteunen bij het zo kosteneffectief mogelijk invoeren van nieuwe bouw- en hergebruikprocessen. Het ondersteunt ketens van bedrijven bij procesverbetering met de principes van Methodisch Innoveren en Industry 4.0-technologie. Het ontwikkelt slimme platforms voor datadeling die processen in bouw- en demontageprojecten optimaliseren: toegankelijk en betaalbaar, ook voor de kleinste ondernemingen.

Daarom is het zinvol nieuwe gevelelementen zo veel mogelijk uit gerecycled aluminium te maken. Dit beperkt de uitputting van natuurlijke grondstoffen. Bovendien vraagt het verwerken — omsmelten — van schroot slechts 5% van de energie.

Enkele Nederlandse gevelbedrijven bieden producten aan met meer dan 70% gerecycled materiaal. De ambitie is dit binnen enkele jaren tot boven de 90% te verhogen. In theorie kan aluminium onbeperkt worden gerecycled, mits geen verontreiniging met andere metalen optreedt. Daarom onderzoekt de aluminiumindustrie nieuwe producten en scheidingsprocessen die verontreiniging voorkomen.

Bij PerpetuAL zijn dertien bedrijven betrokken, elk met een andere rol in de levenscyclus van het materiaal. Alle processen in de circulaire keten worden in kaart gebracht, zowel materiaalverwerking als informatieverwerking. Alle bedrijven onderzoeken voorstellen voor procesverbetering. Informatietechnologie kan bijdragen aan minder verontreiniging, lager energiegebruik en lagere kosten. De binnen PerpetuAL ontwikkelde ideeën vormen de basis voor een vervolgproject.

CoolOrange is een specifieke toepassing voor woningrenovatie op het FACTOR3-platform, dat hieronder wordt beschreven. Het is een samenwerking van Productivity (Buro de Haan), White Lioness Technologies, Squarewise en Real Capital Systems. Een haalbaarheidsonderzoek is gefinancierd door het Nederlandse ministerie van Economische Zaken.

Daarnaast gebruiken de bedrijven in een bouwproject verschillende soorten computerapplicaties. Projectgegevens rechtstreeks digitaal delen of uitwisselen is lastig: vaak moeten gegevens opnieuw worden ingevoerd, met fouten als mogelijk gevolg. Wanneer een specificatie verandert, passen niet alle bedrijven hun eigen gegevens direct en overeenkomstig aan. Daardoor kunnen zij met onderling tegenstrijdige gegevens werken.

Daarom ontwikkelt FACTOR3 een digitaal platform voor het beheer van gegevens die bedrijven in een keten met elkaar delen. Het doel is dat alle partijen met dezelfde actuele gegevens werken. Het platform bewaart ook levenscyclusgegevens over gebouwen, zodat oorspronkelijke ontwerp- en bouwinformatie bij renovatie of demontage kan worden teruggevonden. Daarmee ondersteunt het circulaire gebouwen en circulaire processen voor bouwmaterialen.

FACTOR3 implementeert de standaarden die voortkomen uit het Digitaal Stelsel voor de Gebouwde Omgeving (DSGO). Dit stelsel beschrijft en ondersteunt het delen van gegevens in bouwprojecten.

Omdat geavanceerde computerapplicaties voor kleine en middelgrote bedrijven vaak niet toegankelijk zijn, kan FACTOR3 hun ook toegang bieden tot de belangrijkste functies via het platform, als Platform-as-a-Service (PaaS) in de cloud.

De eerste toepassingen van het FACTOR3-platform richten zich op de Nederlandse gevelindustrie. Daaronder vallen recycling van aluminium, staal, hout, kunststof en glas, en van hang- en sluitwerk. Het platform implementeert de aanbevelingen uit het hierboven beschreven PerpetuAL-project.

De ontwikkeling van FACTOR3 wordt vanuit het Nationaal Groeifonds gefinancierd als onderdeel van het vijfjarige project Duurzame Leefomgeving. De initiatiefnemende IT-bedrijven zijn Bakker&Spees, Semmtech, InfraBim, Productivity (Buro de Haan), White Lioness Technologies en Real Capital Systems. Opleiding, personeelsontwikkeling en verandermanagement zijn belangrijke onderdelen van de implementatie. Deze worden opgepakt door Stichting Platform-IO, Hogeschool Utrecht, Technische Universiteit Delft, VMRG (branchevereniging voor metalen gevels) en NBvT (branchevereniging voor houten gevelproducten).